Friedrich
Ebert

Friedrich Ebert (1871–1925), urodzony w Heidelbergu, z zawodu siodlarz, już w młodości zaangażował się w działalność polityczną i związkową w Bremie. Od 1905 roku pracował w zarządzie SPD w Berlinie, w 1912 roku został członkiem Reichstagu, a w 1916 roku jednym z przewodniczących frakcji socjaldemokratycznej w Reichstagu. Już w 1913 roku, po śmierci Augusta Bebla, został wybrany na przewodniczącego SPD. Po zwycięstwie rewolucji w roku 1918 został współprzewodniczącym rewolucyjnego rządu, czyli Rady Pełnomocników Ludowych. Był zdecydowanym przeciwnikiem „dyktatury proletariatu“ i systemu rad na wzór rosyjski, popierał demokrację parlamentarną i doprowadził do wyborów do Weimarskiego Zgromadzenia Narodowego, które 11.02.1919 roku wybrało go na prezydenta Rzeszy.

Podczas swojej kadencji opowiadał się za politycznym i społecznym kompromisem między robotnikami a mieszczaństwem, odrzucając politykę walki klas, co nawet w łonie socjaldemokracji budziło kontrowersje. Jednak to zwłaszcza prawica uczyniła go obiektem oszczerstw i zniewag, które w jego osobie miały godzić w republikę, a w 1925 roku przyczyniły się do przedwczesnej śmierci tego pierwszego demokratycznie wybranego szefa niemieckiego państwa.

Kim jesteśmy

Założona w 1925 roku FES jest najbogatszą w tradycje niemiecką fundacją polityczną. Nazwę zawdzięcza pierwszemu demokratycznie wybranemu prezydentowi Niemiec, Friedrichowi Ebertowi. Powstała na mocy jego zapisu testamentowego, w którym Friedrich Ebert określił również zadania FES.

Jako fundacja blisko związana z partią polityczną działamy na rzecz podstawowych wartości demokracji społecznej: wolności, sprawiedliwości i solidarności. Te ideały łączą nas z socjaldemokracją i wolnymi związkami zawodowymi. Jako instytucja wyższej użyteczności publicznej działamy samodzielnie i niezależnie.

Biuro FES w Warszawie

Przedstawicielstwo Fundacji im. Friedricha Eberta w Warszawie istnieje od początku 1990 roku. Jego pierwszym dyrektorem był Klaus Grimm. Od tego czasu do najważniejszych zadań przedstawicielstwa należy wspieranie procesów transformacji i integracji na wszystkich szczeblach, pomoc instytucjom naukowym i doradztwo służące budowie struktur gospodarki wolnorynkowej i kreowaniu nowej polityki społecznej. Zainicjowano również proces włączania niektórych regionów Polski do polityki regionalnej Unii Europejskiej, aby wzmocnić późniejszą pozycję Polski w łonie UE.

FES w Gliwicach

W maju 1992 roku przedstawicielstwo Fundacji im. Friedricha Eberta w Polsce otworzyło filię swojego biura na Górnym Śląsku (w Gliwicach), która działała do końca 1997 roku. Obszarem jej działalności był głównie rozwój regionalny Śląska ze szczególnym uwzględnieniem zamieszkałej tam mniejszości niemieckiej. Dyrektorem był Thaddäus Schäpe, który zainicjował powstanie Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej (DWPN) w Gliwicach i był jego współzałożycielem w lutym 1998 roku.

Do czego dążymy:

Do wolnego i solidarnego społeczeństwa o równych szansach uczestniczenia w życiu gospodarczym, społecznym i kulturalnym – niezależnie od pochodzenia, płci i wyznania; do rzeczywistej i silnej demokracji; do trwale rozwijającej się gospodarki zapewniającej godną pracę dla wszystkich; do państwa socjalnego, które dba o lepsze wykształcenie i opiekę zdrowotną, ale również zwalcza ubóstwo i zabezpiecza społeczeństwo przed największymi zagrożeniami życiowymi; do państwa, które w Europie i na świecie przejmie odpowiedzialność za pokój i postęp społeczny.

Co robimy:

Wspieramy i wzmacniamy demokrację społeczną przede wszystkim poprzez:

Edukację polityczną na rzecz wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego. Nasze działania, obejmujące tworzenie i rozpowszechnianie źródeł informacji oraz możliwości zdobycia kwalifikacji, motywują i wyposażają w wiedzę i umiejętności do skutecznego zaangażowania w życie polityczne, związkowe i obywatelskie. Przyczyniamy się do zwiększenia uczestnictwa obywatelek i obywateli w społecznych dyskusjach i podejmowaniu decyzji.

Doradztwo polityczne: Opracowujemy strategie dotyczące kluczowych tematów związanych z polityką gospodarczą, społeczną i edukacyjną, jak i podstawowych aspektów rozwoju demokracji. Kształtujemy dyskurs publiczny, łącząc badania naukowe i praktykę polityczną, a naszym celem jest sprawiedliwy i przyszłościowy porządek gospodarczy i społeczny na poziomie krajowym, europejskim i globalnym.

Współpracę międzynarodową: W naszych przedstawicielstwach w ponad 100 krajach wspieramy politykę na rzecz pokojowej współpracy i praw człowieka, budowę i konsolidację struktur demokratycznych, społecznych i praworządnych, torujemy drogę dla wolnych związków zawodowych i silnego społeczeństwa obywatelskiego. W procesie jednoczenia się Europy angażujemy się intensywnie na rzecz Europy społecznej, demokratycznej i konkurencyjnej.

Wspieranie osób uzdolnionych: W szczególności studentów i studentek, doktorantów i doktorantek z rodzin o niskich dochodach i migrantów. W ten sposób przyczyniamy się do zwiększenia sprawiedliwości w obszarze edukacji.

Pielęgnowanie pamięci zbiorowej Demokracji Społecznej: Prowadzimy archiwum, bibliotekę i projekty na temat najnowszej historii, przez co stale ożywiamy korzenie historyczne socjaldemokracji i ruchu związkowego oraz wspieramy badania w dziedzinie polityki społecznej i historii.

Formy działalności:

Krajowe i międzynarodowe konferencje, dyskusje (panelowe), seminaria (eksperckie), warsztaty, szkoły letnie, szkolenia, policy papers i analizy, publikacje itp.

Fundacja Ericha Brosta

Fundacja Ericha Brosta przy Fundacji im. Friedricha Eberta z bardzo dużym zaangażowaniem działała w Polsce. Już od chwili swego utworzenia w połowie lat 90. Fundacja Brosta skupiła się w szczególny sposób na poprawie i intensyfikacji stosunków polsko-niemieckich. Na pierwszym planie znajdowała się przy tym szczególna więź założyciela fundacji – Ericha Brosta (1903–1995, publicysty i wydawcy „Westdeutsche Allgemeine Zeitung“ w Essen) – z Gdańskiem. Najważniejszymi projektami Fundacji Ericha Brosta przy Fundacji im. Friedricha Eberta były m.in. doroczna ekspertyza „EU-monitoring“, przyznawanie Nagrody im. Ericha Brosta, Debaty Gdańskie, wydawanie serii książek „Brostiana“, poświęconych historii najnowszej, pomoc w sfinansowaniu tłumaczenia polskiego wydania „Nowego leksykonu judaizmu“ prof. Juliusa H. Schoepsa itp.

Tematy, które kształtują
warszawskie biuro FES od 1990 roku:

Willy Brandt

Pojednanie polskoniemieckie

Kwestie związane z pojednaniem, porozumieniem i współpracą pomiędzy Polską i Niemcami były priorytetem dla pracy warszawskiego biura FES od początku jego istnienia.

Bez wzajemnego zaufania i chęci współpracy (mimo trudnej przeszłości) i bez ludzi gotowych na takie działania po obu stronach – polskiej i niemieckiej – praca warszawskiego biura FES byłaby bardzo trudna.

Kamieniami milowymi dla pojednania polsko-niemieckiego były opublikowane przez niemiecki Kościół ewangelicki w 1962 roku Memorandum Tybińskie, będące zapowiedzią Memorandum Wschodniego z października 1965 roku, oraz Orędzie biskupów polskich do ich niemieckich braci w chrystusowym urzędzie pasterskim z listopada 1965 roku ze słynnymi słowami „Wybaczamy i prosimy o wybaczenie”. Wobec braku adekwatnej odpowiedzi ze strony niemieckich biskupów, Krąg z Bensbergu wydał w 1968 roku Memorandum Polskie, w którym domagano się uznania granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Dokonało się to w 1970 roku w ramach układu podpisanego pomiędzy PRL i RFN, a niemożliwe by było bez prowadzonej przez Willy’ego Brandta polityki odprężenia. Ważna była też działalność Akcji Znak Pokuty - Służby dla Pokoju i Pax Christi.

Warunki ramowe stosunków polsko-niemieckich zmieniły się zasadniczo po wyborach z czerwca 1989 roku w Polsce i po zjednoczeniu Niemiec. Msza w Krzyżowej z udziałem kanclerza Helmuta Kohla i premiera Tadeusza Mazowieckiego 12 listopada 1989 roku symbolizuje nową erę, opartą na pojednaniu i wszechstronnych stosunkach, przypieczętowaną traktatem granicznym z 14.11.1990 roku, uznającym ostatecznie granicę na Odrze i Nysie. W latach późniejszych w stosunkach polsko-niemieckich pojawiły się gwałtowne spory o pamięć i historię. Dlatego dbanie o rozwijanie i regulowanie stosunków polsko- -niemieckich oraz dwustronny, intensywny i konstruktywny dialog również w kontekście współpracy Polski i Niemiec na płaszczyźnie europejskiej nadal są tak ważne w pracy warszawskiego biura FES.

Związki zawodowe

Większość społeczeństwa zachodnioniemieckiego podziwiała Polaków za odwagę, z jaką wystąpili przeciwko reżimowi komunistycznemu w latach 70. i 80. Jednak „Solidarność” wzbudzała też obawy wśród niemieckich polityków, że zaostrzenie konfliktu społecznego i politycznego w jednym z państw Układu Warszawskiego wywoła reakcję ZSRR, co miałoby fatalne skutki dla odprężenia i pokoju. Jednocześnie Niemcy wielokrotnie i na masową skalę demonstrowali swoją solidarność i gotowość do niesienia pomocy Polakom, szczególnie w okresie stanu wojennego, która przybrała wtedy postać największej akcji wysyłania paczek od momentu zakończenia wojny. Wsparcie dla polskich emigrantów i pomoc dla nielegalnie działającej opozycji, w tym zwłaszcza struktur podziemnej „Solidarności”, nadeszła również ze strony Niemieckiej Konfederacji Związków Zawodowych (DGB), wielu działaczy związkowych oraz polityków SPD.

Od początku ważnym punktem działalności warszawskiego biura FES było wspieranie demokratycznego ruchu związkowego w Polsce, jego wewnętrznych reform, prób adaptacji do nowej roli i zadań w nowych warunkach społeczno-gospodarczych po 1989 roku. Początkowo bardzo intensywna współpraca obejmowała regionalne, branżowe i zakładowe struktury związku zawodowego „Solidarność”. W następnych latach rozszerzono ją o pozostałe reprezentatywne centrale związkowe i ich organizacje członkowskie, najpierw OPZZ, a potem od momentu powstania w 2002 roku o Forum Związków Zawodowych. We współpracy z Niemiecką Konfederacją Związków Zawodowych (DGB), Europejską Konfederacją Związków Zawodowych, a także europejskimi branżowymi federacjami związkowymi FES angażowała się na dużą skalę w szkolenia związkowe, których zadaniem był transfer wiedzy i profesjonalizacja działalności związków zawodowych w Polsce, a także przydatna dla wszystkich wymiana informacji i doświadczeń. Przez cały czas swojej działalności FES starała się pomagać polskim związkom przy nawiązywaniu kontaktów i współpracy międzynarodowej z partnerami w Niemczech, w Europie i na świecie. Te kontakty nierzadko skutkowały potem przystąpieniem polskich organizacji do struktur europejskich, do europejskich federacji branżowych czy europejskich rad zakładowych w transnarodowych koncernach.

Transformacja Polski

To w ogromnym stopniu Polsce Europa zawdzięcza jedność po okresie zimnej wojny. Odwaga w dążeniu do wolności, utworzenie związku zawodowego „Solidarność” z Lechem Wałęsą na czele, gotowość do konstruktywnego dialogu dwóch przeciwnych sobie obozów przy Okrągłym Stole doprowadziły do skruszenia muru wcześniej, niż prawdziwy mur symbolizujący w powszechnej świadomości upadek komunizmu – mur berliński – rzeczywiście runął. Powstanie „Solidarności” zapoczątkowało proces zmian, które umożliwiły „narodziny” zjednoczonych Niemiec i zjednoczenie Europy.

Głównie poprzez doradztwo i dostarczanie fachowej wiedzy, spotkania międzynarodowe i wymianę doświadczeń, FES starała się wspierać zmiany w Polsce po roku 1989 w systemie politycznym, gospodarczym i społecznym. Robiła to na miarę swoich możliwości i gotowości do współpracy ze strony polskich partnerów, aby przynajmniej w pewnym stopniu pomóc Polsce przejść przez trudny okres transformacji. Kierując się zasadą różnorodności, zaczęto budować silną i gęstą sieć kontaktów z instytucjami reprezentującymi świat polityki, gospodarki, nauki. Od początku starano się rozwijać kontakty pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, Kościołami, związkami zawodowymi, organizacjami społecznymi, młodzieżowymi, kobiecymi, ekologicznymi, zwłaszcza na poziomie regionalnym. Także dzisiaj, po udanej transformacji Polski, FES stara się pomagać w poszukiwaniu rozwiązań dla obecnych społecznych, gospodarczych i politycznych problemów, umożliwiając wymianę doświadczeń i dostarczając szczegółowych analiz.

Integracja Polski z Unią Europejską

W trakcie dokonywania się w Polsce transformacji tematem pierwszorzędnym dla rządzących i przedmiotem ponadpartyjnego konsensusu były kwestie bezpieczeństwa gospodarczego i militarnego nowej demokratycznej Polski. Dążenia do członkostwa w NATO i Unii Europejskiej łączyły różne od siebie obozy sprawujące władzę w Polsce. Niemcy mocno wspierały sąsiada w jego aspiracjach i zamiarze wejścia do UE. Również Fundacji Eberta na sercu leżały polskie dążenia do zakotwiczenia się w tych strukturach, a wspierała je poprzez dostarczanie fachowej wiedzy na ich temat i na stan przygotowań do akcesji. FES skoncentrowała się na wspieraniu procesów transformacji na wszystkich możliwych płaszczyznach i wspieraniu instytucji naukowych, doradztwie na rzecz budowy wolnorynkowych struktur i stworzenia nowej polityki społecznej.

Dzisiaj pozycja Polski w UE jest silna, a sama Unia potrzebuje wsparcia. FES pośredniczy w wymianie doświadczeń i wiedzy jej członków oraz tworzeniu wspólnych polsko-niemieckich inicjatyw i rozwiązań dla UE.

Najważniejsze działania

Nagroda im. Ericha Brosta

Erich Brost (1903–1995) niedługo przed śmiercią ufundował nagrodę swojego imienia, przyznawaną od 1996 roku ludziom i organizacjom, mającym zasługi dla rozwoju kontaktów polsko-niemieckich i za sprawą swej działalności artystycznej, naukowej lub społeczno-politycznej w wyjątkowy sposób przyczyniającym się do pogłębiania stosunków polsko-niemieckich. Nagroda miała wspierać polsko-niemieckie porozumienie.

Laureaci Nagrody im. Ericha Brosta:

  • 1996: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
  • 1997: Stefan Chwin, pisarz gdański
  • 1998: prof. Szczepan Baum i prof. Ryszard Semka, gdańscy architekci
  • 1999: Ośrodek Badań Europy Wschodniej Uniwersytetu w Bremie
  • 2001: Wspólnota Kulturowa „Borussia“, Olsztyn
  • 2003: Partnerstwo Miast Gdańsk – Brema

W skład jury Nagrody im. Ericha Brosta wchodzili ze strony polskiej: Paweł Adamowicz, prof. Władysław Bartoszewski, prof. Jerzy Holzer i Janusz Reiter, a ze strony niemieckiej Anneliese Brost, Horst Ehmke i Hans Koschnick. Uroczyste wręczanie nagrody w gdańskim Dworze Artusa współorganizowało biuro FES w Warszawie.

Warszawskie biuro Fundacji im. Friedricha Eberta jest od początku lat 90. wyróżniającą się instytucją pośród organizacji pozarządowych w Polsce. Fundacja wniosła wiele do pojednania polsko-niemieckiego, wspierając polityczne i społeczne relacje pomiędzy obydwoma narodami. Organizowała debaty, rozwijała wymiany młodych ludzi, wspierała wspólne inicjatywy, krzewiła wartości socjaldemokratyczne. Rozbudowała sieć ekspertów i partnerów instytucjonalnych, tworząc trwałą społeczną tkankę polsko-niemieckich relacji. Cenne byłoby, aby również Polska dysponowała poza granicami tak efektywną, stałą reprezentacją pozarządową.

Ireneusz Bildyrektor Fundacji Amicus Europae

Tablice pamiątkowe

FES ufundowała tablice pamiątkowe ku czci ważnych niemieckich socjaldemokratów, którzy mieli ścisłe więzi z Polską i odegrali ważną rolę we wspólnej historii. Odsłonięto tablice upamiętniające następujące postacie:

  • Kurt Schumacher (1885–1952), Chełmno, październik 1990 r.
  • Carl von Ossietzky (1889–1938), Słońsk, styczeń 1992 r.
  • Hans Wichmann (1895–1937), Gdańsk, październik 1992 r.
  • Erich Brost (1903–1995), Elbląg, październik 1994 r.; Gdańsk, wrzesień 1997 r.

Autorką i wykonawczynią wszystkich tablic pamiątkowych ufundowanych przez FES jest rzeźbiarka i medalierka Ewelina Szczech-Siwicka.

EU-monitoring

Coroczna ekspertyza „EU-monitoring“ była dużym projektem naukowym FES, rozpoczętym w 1996 roku. Na zlecenie Fundacji Ericha Brosta i Fundacji im. Friedricha Eberta sporządzał ją zespół czołowych polskich naukowców. Ekspertyza analizowała co roku polskie społeczeństwo pod względem politycznym, rozwój gospodarczy oraz przemiany socjologiczne kraju na drodze do przystąpienia do Unii Europejskiej. Raporty współredagowali wybitni naukowcy, tacy jak prof. Mirosława Marody, prof. Jerzy Wilkin, prof. Jerzy Hausner, prof. Marek Belka, prof. Marek Zirk-Sadowski, prof. Andrzej Wojtyna.

Ekspertyzy prezentowano opinii publicznej w obecności licznej polskiej publiczności w Warszawie i różnych innych dużych polskich miastach, ale również w Brukseli i Berlinie. Opublikowano następujące wydania: „Polska transformacja w perspektywie integracji europejskiej” (1997), „Przystąpienie czy integracja? Polska droga do Unii Europejskiej” (1998), „Trzy Polski: potencjał i bariery integracji z Unią Europejską” (1999), „Jakość rządzenia: Polska bliżej Unii Europejskiej?” (2000), „Polski talk-show: Dialog społeczny a integracja europejska” (2001), „Meandry instytucjonalizacji: Dostosowanie Polski do Unii Europejskiej” (2002), „Na prostej? Polska w przededniu członkostwa w UE” (2004).

Wykłady ku czci Willy’ego Brandta

Od 2002 roku warszawskie biuro FES wraz z Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy‘ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego organizuje wykłady ku czci Willy‘ego Brandta. Odbywają się one w reprezentacyjnej sali Uniwersytetu Wrocławskiego (Aula Leopoldina, Oratorium Marianum) w celu upamiętnienia rocznicy śmierci kanclerza RFN i laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Główną ideą wykładów jest popularyzacja myśli politycznej Willy‘ego Brandta w społeczeństwie polskim oraz prowadzenie debaty na temat aktualnych wyzwań politycznych i społecznych w Europie. Jako referenci zapraszani są znani politycy i naukowcy, w tym:

  • prof. Heinrich August Winkler (2002)
    „Polskie wyzwolenie, niemieckie zjednoczenie. Trudna droga do rozwiązania dwóch kwestii stulecia“
  • prof. Dieter Langewiesche (2003)
    „Państwo centralistyczne – państwo federalne. Modele państw narodowych w Europie XIX i XX wieku“
  • Hans Ulrich Klose (2004)
    „Unia Europejska i NATO. Aktualne zagadnienia polityki europejskiej“
  • Erhard Eppler (2005)
    „Jakiej chcemy Europy?“
  • Angelica Schwall-Düren (2006)
    „Niemcy i Polacy – partnerzy w kształtowaniu aktywnej polityki wschodniej?“
  • prof. Jürgen Kocka (2009)
    „1989 – ponadnarodowa rewolucja i jej następstwa“
  • Gerhard Schröder (2010)
    „Unia Europejska w zglobalizowanym świecie – wyzwania i szanse dla Polski i Niemiec“
  • Angelica Schwall-Düren (2012)
    „Współpraca polsko-niemiecka a przyszłość Europy: szanse i kontrowersje“

Debaty Gdańskie

Fundacja Ericha Brosta przy Fundacji im. Friedricha Eberta przyznała w 2003 roku z okazji setnej rocznicy urodzin Ericha Brosta swoją nagrodę Gdańskowi i Bremie (partnerstwu miast). Wręczenie nagrody odbyło się w obecności prezydentów Polski i Niemiec Aleksandra Kwaśniewskiego i Johannesa Raua, którzy połączyli to z krokiem ważnym dla pojednania i porozumienia, czyli podpisaniem „Deklaracji Gdańskiej“. Zainspirowali w ten sposób Debaty Gdańskie.

Pierwsza Debata Gdańska na temat „Gdańsk 1945. Koniec wojny. Gdańsk 2005. Miasto porozumienia“ odbyła się 30 marca 2005 roku. Była to kontynuacja zaangażowania Fundacji Ericha Brosta w Polsce na rzecz wspierania polsko-niemieckiego porozumienia. Wśród tematów dyskusji znalazły się: interpretacja wydarzeń z 1945 roku – ucieczka i wypędzenie ludności niemieckiej oraz zasiedlanie Gdańska i innych tzw. ziem odzyskanych przez ludność polską, wypędzoną z dawnych polskich kresów wschodnich; teraźniejszość i przyszłość stosunków polsko-niemieckich (również w kontekście europejskim). 2 czerwca 2006 roku odbyła się druga Debata Gdańska, tym razem na temat „Made in Gdańsk. Marketing miasta“. Głównymi tematami rozmów były: promocja kraju i miasta; stworzenie znaku firmowego miasta; znaczenie znaku firmowego „Gdańsk” dla turystów zagranicznych.

Przedstawicielstwo Fundacji im. Friedricha Eberta w Warszawie od 25 lat towarzyszy przemianom ustrojowym w naszym kraju. Fundacja jest równolatką naszej demokracji, świadkiem burzliwej niekiedy historii, sukcesów, niepowodzeń, prób i różnych etapów, przez które musiała przejść Polska, odrabiająca straty i zapóźnienia lat przeszłych. Przez cały ten czas Fundacja okazywała swą pomoc wszystkim tym, którzy w tych przemianach chcieli aktywnie uczestniczyć, zarówno działając i zmieniając rzeczywistość, jak też badając ją i opisując - z uwzględnieniem socjaldemokratycznej perspektywy. Zawsze z zainteresowaniem sięgałem i sięgam po wydawane przez Fundację raporty i analizy. To rzetelne i wnikliwe materiały, bardzo przydatne w pracy parlamentarzysty. Gratuluję zapału, który od 25 lat towarzyszy Państwa pracy w Polsce i życzę wielu okazji do obserwowania efektów tej pracy nie tylko w naszym kraju, ale wszędzie tam, gdzie gospodarka rynkowa, demokracja i społeczeństwo obywatelskie stawiają swoje pierwsze kroki.

Marek Borowskisenator RP

Raport Społeczny Polska 2005

„Raport Społeczny Polska 2005“, wydany w 2005 roku w języku polskim i angielskim, spotkał się z dużym zainteresowaniem nie tylko w Polsce, lecz także w pozostałych krajach środkowoeuropejskich. W Polsce stał się platformą niezbędnych dyskusji o dalszym rozwoju polityki społeczno-gospodarczej kraju w łonie UE. „Raport Społeczny Polska 2005” naświetlił złożone przekształcenia społeczne i gospodarcze w Polsce i wskazał na aktualne tendencje. Autorami raportu byli prof. Juliusz Gardawski, prof. Stanisława Golinowska, dr Bożena Balcerzak-Paradowska i prof. Maciej Żukowski.

Książka „Diversity and Commo­nality in European Social Policies: The Forging of a European Social Model”

Opublikowana w 2009 roku książka analizuje modele i reformy państwa opiekuńczego na przestrzeni ostatnich 20 lat w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Danii oraz w Polsce, Czechach i Estonii. Konstatuje różnice i podobieństwa wśród starych, wśród nowych oraz między starymi i nowymi krajami członkowskimi UE. Uwypuklono wzajemne oddziaływania tych krajów, przeanalizowano politykę społeczną UE i jej wpływ na kraje członkowskie, zwłaszcza w następstwie przyjęcia Strategii Lizbońskiej. W ostatnim rozdziale przeanalizowano wreszcie wyzwania dla UE – globalizację, rewolucję technologiczną, środowisko i zmiany klimatyczne, starzenie się europejskiego społeczeństwa oraz sformułowano odpowiedzi.

Książka ta – duży projekt międzynarodowy – wniosła wkład w debatę (także w organizacjach europejskich) na temat polityki społecznej. Wśród autorów znaleźli się ze strony polskiej prof. Stanisława Golinowska i prof. Maciej Żukowski.

Wystawa „Willy Brandt i Polska. Przezwy­ciężenie podziału Europy“

Wystawę „Willy Brandt i Polska. Przezwyciężenie podziału Europy“, przedstawiającą życie i działalność polityczną Willy‘ego Brandta, jego wkład w polsko-niemieckie pojednanie oraz odprężenie między Europą Wschodnią i Zachodnią, warszawskie biuro FES przedstawiło po raz pierwszy 15 czerwca 2010 roku w Nowym Ratuszu w Gdańsku. Okazją do tego była dyskusja „Pojednanie jako pomost ku przyszłości – Willy Brandt jako prekursor Europy“ z udziałem Angeliki Schwall-Düren – obecnie minister ds. federalnych, Europy i mediów Nadrenii Północnej- Westfalii – i prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. Kilka miesięcy później były kanclerz federalny Gerhard Schröder otworzył tę wystawę we Wrocławiu, w ramach wykładu ku czci Willy’ego Brandta. W sumie wystawę pokazano w dziesięciu miejscach, w tym w ośmiu miastach: Gdańsku, Wrocławiu, Warszawie, Łodzi, Toruniu, Poznaniu, Oświęcimiu i Opolu.

Pierwszą przygotowaną przez FES wystawę poświęconą Willy’emu Brandtowi pt. „Willy Brandt i Polska. O pokój w warunkach wolności i sprawiedliwości społecznej“ uroczyście otwarto 7 grudnia 2000 roku na Zamku Królewskim w Warszawie. Wystawa była prezentowana w wielu miastach Polski, m.in. w Krakowie, Lublinie, Łodzi, Szczecinie i Wrocławiu.

Warszawskie Debaty o Polityce Społecznej

FES we współpracy z fundacją ICRA zainicjowała w 2011 roku cykl społeczno-politycznych dyskusji i publikacji „Warszawskie debaty o polityce społecznej“, w ramach których eksperci reprezentujący naukę, politykę, związki zawodowe, administrację, organizacje pracodawców, a także studenci dyskutują o aktualnych zagadnieniach społeczno-politycznych dotyczących Polski. Do najbardziej palących tematów należały w ubiegłych latach: reforma emerytalna, przyszłość opieki nad dziećmi i zwalczanie bezrobocia wśród młodzieży. Wyniki dyskusji opracowywano następnie w formie analiz i udostępniano gronu fachowców elektronicznie oraz w formie drukowanej. W ten sposób FES udało się zbudować w Polsce forum dyskusji na tematy społeczno-polityczne, wykraczające poza czysto akademicki krąg zainteresowanych i w większym stopniu włączające do dyskursu praktyków.

Europe in the Asian Century

Od 2011 roku warszawskie biuro FES organizuje wraz z demosEUROPA – Centrum Strategii Europejskiej i warszawskim biurem European Council on Foreign Relations co roku warsztaty eksperckie „Europe in the Asian Century“. Są one poświęcone politycznym, społecznym i ekonomicznym następstwom szybkiego rozwoju Azji, a zwłaszcza Chin, oraz jego wpływowi na Unię Europejską. Ponieważ nie da się już prowadzić żadnej polityki bez uwzględnienia Chin, warsztaty te są ważnym elementem działalności FES. Biorą w nich udział eksperci z wielu krajów, w tym z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Belgii, Francji i Polski. Wystąpienia uczestniczek i uczestników warsztatów oraz rezultaty prowadzonych rozmów są udostępniane szerokiej publiczności w formie publikacji online.

Progresywna Sieć Polska – Niemcy

Te eksperckie warsztaty są organizowane przez FES od 2011 roku raz lub dwa razy w roku. Spotykają się na nich niemieccy i polscy progresywni politycy młodego pokolenia, dziennikarze, przedstawiciele organizacji pozarządowych i administracji państwowej oraz naukowcy. Uczestnicy dyskutują o polsko-niemieckich wyzwaniach dla Europy i próbują znajdować dla niej wspólne impulsy. Rezultaty rozmów, które od 2011 roku były prowadzone w zamkniętym gronie, zostały w 2014 roku opublikowane w postaci analizy doradczej „Niemcy i Polska wspólnie dla solidarnej przyszłości w Europie“ w języku niemieckim i polskim oraz zaprezentowane szerokiej publiczności w ramach konferencji.

Powyższa analiza skupia uwagę na aktualnych tematach politycznych i społecznych, takich jak gospodarka, finanse i budżet; praca i sprawy społeczne; europejska polityka wewnętrzna, energia i klimat; ekologiczna polityka przemysłowa; ochrona środowiska, edukacja, nauka i społeczeństwo obywatelskie; rola stosunków polsko-niemieckich i perspektywy polsko-niemieckiej współpracy w UE. Wypracowano również propozycje konkretnych rozwiązań, które mają sprzyjać współpracy obu społeczeństw i systematycznemu rozwojowi UE.

Polsko-Niemiecki Tandem Bezpieczeństwa

Polsko-Niemiecki Tandem Bezpieczeństwa to warsztaty eksperckie, organizowane od 2012 roku przez FES i Fundację Amicus Europae. Odbywają się one raz lub dwa razy w roku w Warszawie i skupiają niemieckich i polskich polityków, dyplomatów, przedstawicieli administracji państwowej, ekspertów etc. z dziedziny polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa w celu wypracowania perspektyw i stanowisk dotyczących aktywnej roli UE w globalnej i regionalnej polityce bezpieczeństwa. Zarówno z polskiej, jak i niemieckiej strony istnieje wielkie zainteresowanie i ogromne zapotrzebowanie na regularną wymianę poglądów między decydentami i ekspertami z obu krajów na temat polityki bezpieczeństwa. Taki dialog jest niezbędny z tego względu, że Niemcy i Polska z jednej strony powinny w większej mierze wypracowywać wspólne stanowiska w sprawie polityki bezpieczeństwa w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), z drugiej zaś strony oba sąsiednie kraje nadal różni to, że mają odmienne perspektywy i tradycje polityki bezpieczeństwa.

Polka powiatowa i zielona modernizacja

Celem projektu realizowanego od 2013 roku przez Fundację im. Friedricha Eberta i Fundację Przestrzenie Dialogu jest pokazanie, jak na kroku w kierunku bardziej zrównoważonego rozwoju gospodarczego i zielonej modernizacji, wspieranych w nowej perspektywie budżetowej UE 2014-2020 mogą skorzystać kobiety na wsi i w małych miastach. W pierwszej kolejności wydana została książka Beaty Maciejewskiej „Polka powiatowa i zielona modernizacja” opisująca doświadczenia kobiet, które swoje życie zawodowe związały ze wsią, energetyką odnawialną czy samorządem lokalnym. W kolejnym roku około 100 zaangażowanych społecznie i politycznie kobiet ze wsi i małych miast wzięło udział w warsztatach bazujących na tezach publikacji. Postulaty „Polki powiatowej” zostały w końcu przedstawione podczas spotkania uczestniczek warsztatów z pełnomocniczką rządu ds. równego traktowania prof. Małgorzatą Fuszarą. W 2015 roku trwały prace nad ich sformalizowaniem w ramach powstającego zespołu roboczego „Kobiety i zielona modernizacja” przy biurze pełnomocniczki.

Demokracja – Reaktywacja i „Socjaldemokratyczna polityka społeczna”

W 2014 i 2015 roku Fundacja im. Friedricha Eberta we współpracy z Ośrodkiem Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a zorganizowała serię seminariów pod tytułem „Demokracja – Reaktywacja”. Celem projektu było pobudzenie dyskusji na temat stanu instytucji demokratycznych znajdujących się pod presją kryzysu gospodarczego i zaproponowanie pomysłów na wzmocnienie demokracji. Podczas każdego z seminariów zaproszeni robili wprowadzenie do dyskusji z uczestnikami – przedstawicielami świata polityki, mediów i organizacji pozarządowych oraz studentami. Dyskutowano m.in. o kryzysie partii politycznych, wpływie mediów na demokrację czy nowych ruchach społecznych powstałych w odpowiedzi na globalny kryzys gospodarczy. Debaty opublikowane zostały w formie nagrań filmowych. Zwieńczeniem projektu w 2015 r. będzie publikacja książki zawierającej zredagowane wersje wystąpień ekspertów podczas seminariów.

„Demokracja – Reaktywacja” jest niejako kontynuacją prowadzonego wspólnie w poprzednich latach projektu „Socjaldemokratyczna polityka społeczna”. W jej ramach powstała publikacja omawiająca różne zagadnienia z zakresu polityki społecznej (m.in. zdrowie, edukacja, praca) z punktu widzenia socjaldemokratów, przeznaczona głównie dla polityków partii lewicowych oraz aktywistów formułujących postulaty dla rządzących. Autorzy książki przedstawiali następnie jej tezy w wielu miastach Polski, angażując w dyskusję lokalnych działaczy politycznych i społecznych.

Projekty związkowe

W obszarze związków zawodowych Fundacji im. Friedricha Eberta udało się zostać współinicjatorem wielu nowych cyklicznych dialogów. Na pierwszym planie znajduje się tu transgraniczna współpraca polskich i niemieckich związków zawodowych we wspólnej Europie oraz rozwój młodych kadr związkowych w Polsce. Na najwyższym szczeblu utrwaliło się „Polsko-Niemieckie Forum Związków Zawodowych“, które w 2014 roku już po raz piąty dyskutowało o zagadnieniach przyszłości niemieckich i polskich związków zawodowych. FES pomagała IG Metall oraz polskim związkom metalowców w ramach NSZZ „Solidarność“ i OPZZ w nawiązaniu dialogu w sprawie polityki przemysłowej. Pod hasłem „Polityka przemysłowa w Europie“ związkowcy z obu krajów dyskutowali o znaczeniu sektora przemysłowego dla polskiej i niemieckiej gospodarki narodowej oraz możliwościach wpływania przez związki zawodowe na sferę polityki przemysłowej. Ponadto razem ze związkiem ver.di i polską centralą związkową Forum (FZZ) udało się nawiązać współpracę związkową w dziedzinie służby publicznej, która skupia się między innymi na temacie trwającej prywatyzacji usług publicznych w Polsce i Niemczech oraz szuka możliwości transgranicznej współpracy i solidarności. Ponadto FES wzmacnia swoimi działaniami młodą kadrę związkową w Polsce. Oprócz szkoleń i warsztatów należy tu wspomnieć zwłaszcza szkołę letnią „Razem osiągniemy więcej“ (z OMS im. F. Lassalle’a), w ramach której związkowcy młodego pokolenia i progresywni młodzi politycy dyskutują o bieżących zagadnieniach społeczno-politycznych i wypracowują możliwości działania na rzecz zaangażowania społecznego. Szczególnym sukcesem FES w obszarze pracy z młodymi związkowcami było powołanie Komisji Młodych w łonie centrali związkowej Forum (FZZ). FES od początku towarzyszyła temu procesowi. Ponadto FES opublikowała już drugie wydanie analizy „Związki zawodowe w Polsce“ Very Trappmann, która awansowała do rangi podstawowego opracowania na ten temat.

Seminaria z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci Ofiar Holocaustu 27 stycznia

Ważnym elementem działalności Fundacji im. Friedricha Eberta w środowisku związkowym jest współpraca ze związkami zawodowymi pracowników oświaty z Izraela, Polski i Niemiec w zakresie Holocaust education. Już od 2008 roku Fundacja Eberta organizuje co dwa lata wraz z oświatowymi związkami zawodowymi Histadrut Hamorim (Izrael), NSZZ „Solidarność“ i ZNP (Polska), GÖD (Austria) oraz VEB i GEW (Niemcy) seminaria związane z Międzynarodowym Dniem Pamięci Ofiar Holocaustu, przypadającym 27 stycznia. Z okazji 70. rocznicy wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz Międzynarodówka Edukacyjna zorganizowała z pomocą oświatowych związków zawodowych i FES międzynarodową specjalistyczną konferencję w Krakowie. W imprezie tej wzięły udział delegacje oświatowych związków zawodowych z całego świata, w tym związkowcy z USA, Francji, Węgier, Wielkiej Brytanii, Słowacji, Szwecji, Grecji i Cypru.

Współpraca w regionie Morza Bałtyckiego

Biuro FES w Warszawie stało się siłą napędową w ramach regionalnego kierunku działalności „Współpraca w regionie Morza Bałtyckiego“. W minionych latach udało się w tej sferze zainicjować kilka pakietów działań, a zarazem mocno zakotwiczyć temat współpracy bałtyckiej w strukturach pracy progresywnych sił politycznych z regionu Morza Bałtyckiego. Należy do nich „Bałtycki Radar Przyszłości“, czyli seria warsztatów, podczas których progresywni politycy młodego pokolenia z państw basenu Morza Bałtyckiego dyskutują o bieżących wyzwaniach i szansach socjaldemokracji w regionie. W ramach odbywającej się co roku Konferencji Bałtyckiej FES gromadzi decydentów politycznych i związkowych oraz naukowców i przedstawicieli organizacji pozarządowych z państw wokół Morza Bałtyckiego, aby dyskutować o kwestiach sprawiedliwości społecznej w regionie Morza Bałtyckiego i wypracowywać ewentualne rozwiązania służące intensyfikacji współpracy transgranicznej w tym modelowym europejskim regionie.

Od początku naszego istnienia Fundacja im. Friedricha Eberta jest dla nas jednym z najważniejszych partnerów. FES jest jednym z czołowych i integralnych uczestników dialogu na temat demokracji, procesów transformacyjnych, integracji i współpracy międzynarodowej na arenie polskiej i europejskiej. Przy okazji jubileuszu 25-lecia biura warszawskiego FES składamy podziękowania za dotychczasową współpracę i życzymy realizacji przyszłych zamierzeń.

demosEUROPA – Centrum Strategii Europejskiej

Nasi Partnerzy

  1. Centropa
  2. Centrum im. Ignacego Daszyńskiego
  3. Centrum Stosunków Międzynarodowych (CSM)
  4. Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. W. Brandta (CSNE)
  5. demosEUROPA – Centrum Strategii Europejskiej
  6. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej(DWPN)
  7. European Council on Foreign Relations (ECFR)
  8. Europejskie Centrum Solidarności (ECS)
  9. Forum Związków Zawodowych (FZZ)
  10. Fundacja Aleksandra Kwaśniewskiego Amicus Europae(FAE)
  11. Fundacja CentrumCSR.PL
  12. Fundacja ICRA (International Centre for Research and Analysis)
  13. Fundacja Przestrzenie Dialogu
  14. Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej (FWPN)
  15. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych(IPiSS)
  16. Instytut Spraw Publicznych (ISP)
  17. Krytyka Polityczna
  18. Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu (MDSM)
  19. NSZZ „Solidarność”
  20. Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP)
  21. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ)
  22. Ośrodek Myśli Społecznej im. F. Lassalle’a (OMS Lassalle)
  23. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM)
  24. Związek Nauczycielstwa Polskiego(ZNP)

Lista dyrektorów

KLAUS GRIMMstyczeń 1990 – sierpień 1994
WITOLD SARTORIUS(Projekt: polityka gospodarcza i socjalna w Polsce) marzec 1991 – lipiec 1994
HARDY KOCHstyczeń 1991 – kwiecień 1993
THADDÄUS SCHÄPE1992-1997
ACHIM MÖLLERlistopad 1993 – listopad 1996
HANS R. BLUMENTHALsierpień 1994 – marzec 1998
KLAUS PUMBERGERluty 1997 – czerwiec 1998
HERMANN BÜNZkwiecień 1998 – maj 2003
FRANK HANTKEpaździernik 1998 – grudzień 2003
PETER HENGSTENBERGwrzesień 2003 – sierpień 2009
CLEMENS RODEgrudzień 2003 – grudzień 2008
KNUT DETHLEFSENwrzesień 2009 – lipiec 2014
JOACHIM SCHLÜTTERpaździernik 2011 – sierpień 2014
ROLAND FEICHTod sierpnia 2014
DANIEL REICHART I VALESKA HESSEod sierpnia 2014

Przedstawicielstwo w Polsce

Projekt regionalny na Śląsku, biuro w Gliwicach

Projekt: Współpraca Związków Zawodowych - od roku 1998 pod nazwą: Regionalny Projekt Związkowy

Od początku 1999 r. projekt pod nazwą: Regionalny Projekt ds. Stosunków Pracy i Dialogu Społecznego w Europie Środkowo-Wschodniej. W styczniu 2009 r. siedziba Projektu Regionalnego została przeniesiona do Bratysławy, gdzie działał on do września 2011, następnie projekt został z powrotem przeniesiony do Warszawy. We wrześniu 2014 r. projekt został przeniesiony do Bratysławy. Obecna nazwa projektu: Regionalny Projekt Tworzenia Sieci Współpracy i Dialogu Społecznego w Europie Środkowo- i Południowowschodniej